5:08

5.08

Τραβηγμένη απ’ τα μαλλιά,
η λεπτή κλωστή στα ρούχα.
Μια κλεφτή ματιά σκιαγμένη
κι ύστερα γυρνώ πλευρά.

Σου πα μπορεί να στρώσω.
Εμένα, γραμμές, ή σεντόνια.
Σε τόσα πιόνια ανάμεσα,
πώς να το κατορθώσω;

Εμπόδια μακρινά,
πέρα απ’ το φαντασιακό.
Αλυσίδες, εδάφη με λεπίδες.
Μετά σηκώνομαι, ξανά.

Μυρίζουν χρώμα τόσο!
Απλώς δεν φαίνεται.
Αφότου ιδρώσω μονάχα..
Απογεύματα, 5 και κάτι λεπτά.

Κλωστή.
Σεντόνια.
Αλυσίδες.
Απλώς.

SideliK_2

Photography by Κωνσταντίνα Σταυροπούλου

Ανθρωπόλυκος

ανθρωπόλυκος3

Γκρίζα μαλλιά. Τζιν παντελόνι ψηλοκάβαλο, κι ένα φούτερ μαύρο από τη δουλειά. Ξεσκονίζει το δωμάτιο. Η σκούπα αδιάκοπα μουγκρίζει. Σέρνει την προέκταση πάνω – κάτω. Πάνω – κάτω. Ο Τάσος πάντα έτσι ήταν. Σβήνει τη συσκευή, τσεκάρει για λίγο το κινητό του, τίποτα καινούριο. Τι να αλλάξει σε 5 λεπτά; Φοράει λίγο καλύτερα την παντόφλα του. Πίσω στο συμμάζεμα. “Πρέπει να πλύνω μερικά από τα πιάτα. Ξεχείλισε η γούρνα. Πρέπει να κάνω μπάνιο, να πάρω τσιγάρα.” Έχει έξοδο σήμερα. “Ή να πάρω τσιγάρα πρώτα;”

Χειμώνα – καλοκαίρι είναι ανάγκη να το κάνει. Τον γεμίζει το θέατρο, ο κινηματογράφος, οι συναυλίες. Ήχοι ηλεκτρισμένοι, ερμηνείες που σφίγγουν το στήθος. Η ταύτιση είναι ο οδηγός του, το πάθος του για ζωή. “Απόψε στις 8”. Δεν έχει αλλάξει κάτι, πριν λίγο το είδε. Είναι μια συνήθεια από τα φοιτητικά του χρόνια, κάθε Παρασκευή βράδυ κι ένας περίπατος. Μια διαδρομή που οδηγεί εκεί. Στο συμβάν.

Πολλά χαμόγελα τριγύρω, άνθρωποι καθιστοί και όρθιοι. Συναντά αμέσως τον Γιώργο. Ένας παλιός συμμαθητής, που του μοιάζει τόσο εξωτερικά. Πολλοί τους μπερδεύουν για αδέρφια. “Τι κάνεις Τάσο; Αύριο στις 12 έχουμε κινητοποίηση σχετικά με την μονιμότητά μας στον Δήμο, θα έρθεις;” Απαντά μ’ ένα νεύμα και συνεχίζει. Στην μια άκρη της αίθουσας, ένα ζευγάρι αγκαλιασμένο για κάνα τρίλεπτο, με τα χέρια του ενός, σφιχτά περασμένα στην πλάτη του άλλου. Σαν ζουρλομανδύας. Παίρνει το βλέμμα του από πάνω τους. Γυρνάει πίσω του, στους καθρέφτες. Μια συστοιχία από δαύτους καλύπτει όλη την πλευρά. Συνεχίζει να βλέπει από μέσα τους, έμμεσα, ποτέ στα μάτια. Τρεις φοιτητές κολλάνε ένα τσιγάρο. Λίγες φωνές τους ακούγονται μετά βίας. Πολιτικά, γυναίκες, αγωνίες πασης φύσεως. “Δεν ξέρουν τα πιτσιρίκια ρε. Τίποτα.” Το μουρμουρητό συνεχίζεται, με το που αντικρίσει δυο κοπέλες να τα λένε δίπλα – δίπλα. Καθισμένες στα άνετα καθίσματα, χαλαρές, με τα γόνατα στραμμένα προς την συντροφιά εκατέρωθεν. “Απέτυχα, έφτασα τα 50 και ακόμη χάνομαι. Τελειώνει ο χρόνος.” Προσπαθεί να μη τα σκέφτεται, μάταια όμως. Αρπάζει γρήγορα το μπουφάν του από τον πάγκο, ντύνεται ατσούμπαλα και εξαφανίζεται. Αφήνει πίσω του ο,τι “έχασε”.

Έξω στο πεζοδρόμιο όλα κυλάνε κάπως αργά. Η ματιά του θολή, λες και ανέβασε 10 βαθμούς μυωπία με το που έκλεισε πίσω του την πόρτα. Σκιές τριγύρω, καθιστές και όρθιες. Έλλειψη.

Έχει πάει 2. “Πεινάω. Πρέπει να φάω και να τρέξω στο μετρό”. Κουμπώνει με επιμέλεια μέχρι το λαιμό τα κουμπιά του μπουφάν του και εισβάλει στο κατάστημα. Με βλέμμα σκυθρωπό, με πικρία αστέγου στα μάτια, παραγγέλνει, μα μόνο σαν παράγγελμα δεν μοιάζει. Πληρώνει την ικεσία του για ένα σάντουιτς. Λίγες μπουκιές μετά, χαμογελάει. “Από αύριο, αλλάζω ζωή, θα ζητήσω βοήθεια..” Έκκριση.

Επόμενος σταθμός, “Απογοήτευση”. Οι φωνές στο κεφάλι πληθαίνουν καθώς ανεβαίνει τα σκαλιά δυο – δυο, ξεπροβάλλοντας στην επιφάνεια. Χαζεύει την μισοσκισμένη, ξεβαμμένη από τον χρόνο, προεκλογική αφίσα της ελπίδας. Οι παλμοί ανεβαίνουν. “Ανόητε, φυγόπονε!” Ύστερα από μισή ώρα, τρέμει. Στρίβει σιχτιρίζοντας ένα τσιγάρο με τα παγωμένα του δάχτυλα. Έφτασε το λεωφορείο, επιτέλους. Λίγα λεπτά μετά, το περιπολικό και το ασθενοφόρο. Τη γόπα από το μισοτελειωμένο τσιγάρο θα την μαζέψει τρεις μέρες αργότερα ο Γιώργος.

SideliK_2

photography by Stathis Xanthopoulos

Οθόνες

othones

ήσουν δίπλα μου
εγώ, εσύ κι η οθόνη!
χέρια πιασμένα σφικτά
τεντωμένα άκρα.

απόλυτη άγνοια,
μέλλοντος ορμή..
αγωνία για τα πάντα
χαμένος στην άκρη!

τόσο κοντά και τόσο
μακρινά, 2 εβδομάδες.
άγνωστης προέλευσης
τάσεις..!

αφόρητα ξενερώματα,
ξεχαρβαλωμένες σκέψεις,
παράνοια, εσωστρέφεια!
πεθάνετε!

SideliK_2

installation by Brian Eno

Ανάδυση

moon-4455271

Ψυχρός, ξάστερος ουρανός
κι η παγωμένη λίμνη.
Το φεγγαρόφως κι η μνήμη,
η μόνη συντροφιά, αργός παλμός.

Μέσα από το σκοτάδι ανάδυση.
Ποιο σκοτάδι άραγε;
Ποια λάθη κάνανε το μαύρο να ’ρθει;
Κάτω πάλι με τραβάν, στα βάθη.

Της νιότης πλάσματα,
σειρήνες ήταν κι ήμουν λυτός.
Οι σύντροφοι δεμένοι, εγώ οδηγός.
Πια λησμονώ, την τσακισμένη βάρκα.

Πνίγομαι, για ένα άχτι.
Ένα “ναι” μου, έφερε δάκρυ.
Δεν τέλειωσε διάολε μ’ ακούς;
Ξεγλιστρώ απ’ τους φόβους.

Βγάζω κεφάλι, ανασαίνω.
Ζω και πεθαίνω, ζω και..
Αν στο πα τότε ήταν μένος.
Βαστώ πια χάρτη, σθένος.

Πυλωρός ξεχασμένος φαντάζεις,
όσο σκουπίζομαι απ’ τη λάσπη.
Φύλακας μιας αυταπάτης,
που ’γινε αγάπη.

SideliK_2

Photography by MattHPhotos

Περιτύλιγμα

candy-705259_1920

“-Να λές πάλι καλά που ήρθα στην ώρα μου.  Άργησα και παραλίγο να χάσω το λεωφορείο.  Πάλι καλά που έτρεξα σαν πούστης και το πρόλαβα!”
Χμμ..
“-Εχθές έψαχνα σαν τρελός για γλυκό και ήταν όλα τα μαγαζιά κλειστά. Δε φαντάζεσαι πόσο είχα φρικάρει!”
“-Καλά σε ξέρω τι πρεζάκι είσαι με τη ζάχαρη..”
Μάλιστα.
Οι παραπάνω στιχομυθίες αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα λεκτικών ατοπημάτων που εκφράζονται ασυναίσθητα στην καθημερινότητα χιλιάδων συνομιλητών. Αναπαραγωγή στερεοτύπων, ή διευκόλυνση της συζήτησης; Πόσο απαίσιο είναι πραγματικά να χρησιμοποιεί κανείς μη πολιτικά ορθές εκφράσεις; Χρειαζόμαστε στα αλήθεια μία αστυνομία λέξεων;

Είναι σαφές πως οι λέξεις, οι εκφράσεις και ο λόγος εν γένει έχουν τη δύναμη να διαιωνίζουν στερεότυπα. Η χρήση οποιασδήποτε διατύπωσης που στην κυριολεκτική της ερμηνεία θίγει μια κοινωνική ομάδα, συμβάλει στην επιβίωση του εμφανούς περιεχομένου της, ασχέτως από το νόημα που της δίνει το υποκείμενο της. Είτε άμεσα, είτε έμμεσα το περιεχόμενο αυτό θα φτάσει στα αυτιά του ίδιου του “θύματος” ή σε μια ομάδα εν δυνάμει θυτών που θα ενθαρυνθεί αισθανόμενη την ελευθερία της κυκλοφορίας συγκεκριμένων εκφράσεων. Όταν εσύ, αθώα, αναφέρεις πως ο “μαύρος” μπασκετμπολίστας που υπέγραψε στην ομάδα σου θα κάνει τη διαφορά, ο γεμάτος μίσος για τους έγχρωμους τύπος που θα το ακούσει, θα πάρει το OK να χρησιμοποιεί την λέξη μαύρος, με όποιο τρόπο επιθυμεί. Συνήθως θα σκεφτεί: “Είμαστε πολλοί εκεί έξω!” Η εξάλειψη τέτοιων λεκτικών ατοπημάτων φαντάζει ως η λογική απάντηση στο φαινόμενο. Το κατά πόσο όμως αυτό είναι εφικτό και με ποιές συνέπειες για την εξέλιξη του κομβικού για την εξέλιξη της σκέψης διαλόγου, χρήζει ανάλυσης.

Πολλές είναι οι φορές που πέφτουμε σε ατοπήματα ασυναίσθητα. Χρησιμοποιούμε λόγια που δεν τα εννοούμε κυριολεκτικά, δεν έχουμε σκοπό να προσβάλουμε κοινωνικές ομάδες ή μειονότητες και ασφαλώς χωρίς ρατσιστικά κίνητρα. Σε πολλές περιπτώσεις μάλιστα, οι εκφράσεις είναι εκ διαμέτρου αντίθετες με την κουλτούρα του ομιλώντως. Σε αρκετές από αυτές υποβόσκει και η συνειδητή ανάγκη να αποβληθούν οριστικά, ωστόσο τα κατάλοιπα είναι επίμονα. Στο σημείο αυτό, εμφανίζονται τα αστυνομικά όργανα των λέξεων, οι αυστηροί εκείνοι τύποι που ιδεοληπτικά αποφεύγουν ή διακόπτουν τις κοινωνικές σχέσεις και αποβάλλουν από τον δημόσιο διάλογο κάθε άτομο που δεν έχει φτάσει στο ιδανικό για αυτούς σημείο: Την απόλυτη πολιτική ορθότητα. Αγνοώντας πως ο καθένας έχει διαφορετική τόσο ιδεολογική όσο και πνευματική ή μορφωτική αφετηρία, στέκουν απέναντι σε ανθρώπους με καλές ιδέες και προθέσεις. Συνηθέστερο αποτέλεσμα είναι το “θύμα” να απομονωθεί και να νιώσει καταπίεση. Περιθωριοποιημένο, εγκαταλείπει την προσπάθεια να βελτιωθεί και να συμβάλει στο να σπάσει το ίδιο το απόστημα που γεννά τα στερεότυπα που αναπαράγονται μέσω του λόγου. Μια τρύπα στο νερό δηλαδή και για τους μεν και για τους δε.

Ένα σημαντικό βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση είναι να εστιάσουμε στην ουσία του προβλήματος: το ίδιο το διττό περιεχόμενο των λεγομένων. Το φαινομενικό, που είναι η κυριολεκτική ερμηνεία και το ουσιαστικό, η χρήση μιας φράσης ως παρομοίωση, συντομία κτλ. Φαντάζει ευκολότερη μια προσπάθεια εξάλειψης του φαινομενικού και αντικατάστασής του από την ουσία στη σκέψη των περισσοτέρων. Η αλλαγή της ουσίας δεν μπορεί να υποκαταστήσει την πλήρη κατάργηση των επίμαχων εκφράσεων, μπορεί ωστόσο να συμβάλλει στην ελάφρυνση της ισχύος των στερεοτύπων. Είναι η εξάλειψη εκείνη των ίδιων των στερεοτύπων που θα αφανίσει τις μορφές λεκτικής αναπαραγωγής τους και πολύ περισσότερο θα εμποδίσει την γέννηση νέων. Με την αποβολή της φοβίας προς κάθε λέξη και του τρόμου απέναντι στο μαστίγιο της πολιτικής ορθότητας, θα αντιμετωπιστεί η απομόνωση των συνομιλητών από τον δημόσιο διάλογο. Η απελευθέρωση του διαλόγου από τα δεσμά του, θα συνδράμει στην καλλιέργεια νέων απόψεων που θα αντικαταστήσουν τα στερεότυπα. Η επιτομή της προόδου δηλαδή.

Σε αυτό το σημείο, είναι σημαντικό να γίνει αναφορά σε περιπτώσεις εκφράσεων που δεν μπορούν παρά κυριολεκτικό νόημα να έχουν, όπως λόγου χάρην η χρήση μιας ασθένειας ή ενός επαγγέλματος με σκοπό τον προσβλητικό χαρακτηρισμό του συνανθρώπου μας (π.χ αυτιστικός, πουτάνα κτλ). Τα παραπάνω έχουν αυστηρά ρατσιστική/σεξιστική υφή και δεν υπάρχει εναλλακτική διαφορετική από την ριζική κατάργησή τους. Για όλες τις υπόλοιπες όμως, είναι σαφές πως το ενδιάμεσο στάδιο της παράλληλης με την εξάλειψη μεταστροφής του νοήματος, αποτελεί μία πρόταση που αξίζει να ληφθεί σοβαρά υπ όψιν.

SideliK_2

photography by skeeze (https://pixabay.com/users/skeeze-272447/)

Ρίψη

andy warhol suicide 1964

Μάχη σώμα με σώμα,
μα σαν σκιαμαχία.
Η βροχή μία σε γαληνεύει,
μια σε μπερδεύει η μανία.
Δε φτάνει, έχεις ακόμα.

Το νεφέλωμα γκρίζα παίζει.
Παιχνίδια, χέρι που σπρώχνει.
Κάτι με διώχνει γαμώτο..
Απαιτήσεις, θανατηφόρα λόγχη.
Σιμά, το δάκρυ τρέχει..

Θολωμένη εχθές η ματιά μου.
Πρησμένη η φάτσα, κόκκινη.
Απρόσμενη σιγουριά πιο πριν,
τσιμεντένια σαν το περβάζι.
Οπλισμένη με τα ουρλιαχτά μου.

Είναι χαρά σου να σκορπίζεις;
Θερίζεις σαν χάρος το ξέρεις;
Ίσως είμαι αφελής και ήλπιζα.
Αρτιμελής, νέος, πως κύλισα;
Ο ψόγος, οι ενοχές κι ο θάνατος.

SideliK_2

Art: Andy Warhol – Suicide (1964)

Επιστροφή στην αρχή (stray thoughts vol. 22)

επιστροφή στην αρχή final_

Περπατώ στον ελαφρώς ανηφορικό δρόμο προς τη γειτονιά μου. Η άσφαλτος αχνίζει, θαρρώ πως μπορώ να δω τους ατμούς να αναδύονται από το ραγισμένο οδόστρωμα. Μάταια όμως.. Σκυφτός πάντα, βαδίζω σκαλώνοντας με τις κολλημένες τσίχλες στο πεζοδρόμιο. Πότε–πότε, σηκώνω το κεφάλι μου για να επιβεβαιώσω πως προσπέρασα ακόμη μια στάση λεωφορείου. «Θα το πιάσω στην επόμενη».
Η μυρωδιά της άνοιξης και τα κίτρινα ταξί που περνάνε αραιά και που καλυτερεύουν κάπως την κατάσταση. Θέμα προσέγγισης είναι όλα. Επιστροφή στην αρχή.

SideliK_2

Photography by Κωνσταντίνα Σταυροπούλου (konina_photography)